When I was a child, my brother enjoyed drinking Coke and RedBull. Whenever he bought a few bottles of Coca-Cola, my dad would promptly remove the labels and dispose of them. It’s worth noting that my dad also worked in beverage manufacturing, though not primarily with Coke. So, his idea was that if his son had a liking for it, he should consume it quietly without endorsing the brand. It was a way to show respect and gratitude towards his beverage company, “having a heart of gratitude,” as he used to say back then.
As time passed, I found myself adopting similar habits. As I began attending school and working at a distance from home, whether I purchased bottled water by the roadside or elsewhere, if it wasn’t a product of his company, my initial impulse was to remove the label and discard it (a practice that sometimes baffled my friends who’d ask, “What’s the problem with you man?”). I’m certain anyone who has known me for a while would have noticed this peculiar habit.
However, this habit turned out to have a silver lining and teached me the sense of gratitude in life. While caring about gratitude towards others, I no longer cared about their criticism or judgment because there is enough on my plate. My eagerness to live my life and repay those who had helped me became more important. I also made an effort to be genuinely enthusiastic when approached by people in need of assistance, sometimes to the extent that they wondered, “Why is this person so eager to help? Is there an ulterior motive?” and then they would let it slipped, chuckling.
Individual has their own opinions and perceptions, and it is impossible to please everyone. Misunderstandings, conflicts, and tensions often arise, but I chose to remain silent and focus on doing my job, offering support to the best of my abilities if someone is in need, as a way to repay for my saviors, those who had been kind to me along this life journey.
“Que sera sera” – “what will be, will be” – cause who truly knows what the future holds?
Nevertheless, the greatest saviors in life is always my parents.
Hồi còn nhỏ ông anh mình thích uống Coca với RedBull. Mỗi lần anh mua mấy chai Coca về, ba mình thấy là lột ngay nhãn mác ra vứt đi. Số là ba mình cũng làm mảng sản xuất nước giải khát, nhưng mặt hàng chính không phải Coke, nên dù có thích, uống thì vẫn uống, nhưng không quảng bá giúp họ. Ăn cây nào rào cây nấy, hồi đó ba bảo thế.
Xong sau này thành ra mình có thói quen tương tự. Từ khi đi học & đi làm xa, có mua nước uống ở ven đường hay ở đâu đi nữa, nếu không phải do công ty của ba sản xuất thì thói quen đầu tiên là mình bóc nhãn bỏ đi (làm đôi khi bạn mình tò mò mày bị dở hơi à 
cái này chắc ai quen mình lâu cũng để ý).
Mà từ đó nó lại thành ra cái hay, mình chả quan tâm ai dèm pha đánh giá mình ra sao, chỉ sốt ruột không biết phải sống, trả ơn cho người đã giúp đỡ mình thế nào. Mình cũng cố gắng nhiệt tình với những ai tìm đến mình cần một chút giúp sức, nhiều khi đến nỗi họ nghi ngờ “Ủa sao thằng cha này nhiệt tình dữ? Có ý đồ gì không đây?” xong bỏ đi luôn, lol.
Ai nghĩ gì nghĩ, tam sao thất bản, chín người mười ý mà, mình đâu có hơi đâu mà quản họ được. Nhiều khi cũng có hiểu lầm, mâu thuẫn, căng thẳng lắm, nhưng cứ ngậm miệng lại và cố gắng làm tốt việc của mình, giúp đỡ mọi người trong khả năng để trả lại ơn ân nhân thôi. Que sera sera – “tới đâu tới” chứ biết sao được…
Mà ân nhân lớn nhất trong đời vẫn là bố mẹ.
Bài viết được gieo cảm hứng từ “Ăn cháo quý bát” bởi Tony Buổi Sáng.
1. Sáng nay thấy chị Mỹ ngồi khóc, mình hỏi thì chị bảo “Hùng nó giật sạch sẽ các mối hàng của chị rồi”. Hùng là cánh tay phải, chị đến tận trường ĐH để tuyển Hùng về làm, đầu tiên cho phụ trách chứng từ, rồi dắt đi nước ngoài đàm phán với các nhà cung cấp máy móc thiết bị, nhập về bán lại. Mỹ tin tưởng Hùng hết mực, cơ cấu sau này Hùng làm sếp, còn chị mở mảng khác để công ty lớn rộng ra hơn, thu nhập Hùng ngon lắm, luôn miệng là chưa bao giờ nghĩ được vậy, ơn chị Mỹ nhiều, không có chị em giờ vẫn thất nghiệp, em sẽ theo chị đến khi nào chị đuổi em thì em mới đi. Tưởng thật nên chị Mỹ ra sức đào tạo, hòng sau này thành cổ đông với nhau.
Công ty chị chuyên cung cấp máy móc thiết bị cho các trường học, bệnh viện. Một bữa thì Hùng mở một công ty riêng, có logo cũng na ná logo công ty cũ, nhắn hết hệ thống khách hàng, bảo là em ra riêng rồi, chị Mỹ bán anh 10 đồng em để anh 6 đồng thôi, giá gốc có 5 đồng à, chị Mỹ ăn dày, em ra riêng sẽ đem lợi cho mọi người. Khách ham rẻ, chuyển qua Hùng mua, chị Mỹ khốn đốn vì bị huỷ hàng loạt hợp đồng, máy móc nhập để đầy kho, còn bị đàm tiếu là ăn dày, biết tỏng giá mua, có khách còn nhắn “Mỹ ơi sao em ăn dày thế, lãi những gấp đôi, Hùng vừa nhắn cho chị biết hết nội bộ công ty em rồi”. Chị uất ức, bảo là nuôi ong tay áo, ăn cháo đá bát, Hùng là thứ phản chủ, tham lam vì lợi bản thân mà trở thành kẻ đê hèn bất nghĩa. Hùng thì nghĩ là thị trường mênh mông, trăm người bán vạn người mua, tranh nhau làm, ai rẻ hơn người đó thắng, đâu có gì mà gọi là vô đạo đức. Ai mua còn được Hùng bonus vài chuyện thâm cung bí sử thuộc đời tư chị Mỹ cho người tò mò, để vui, kết thân hơn, dễ mua hàng hơn.
Đó là câu chuyện phổ biến trong kinh doanh ở Việt Nam. Xưa mình làm việc ở Hongkong, người thương gia Hoa Kiều có câu “yêu nghề kính nghiệp”, “nước sông không phạm nước giếng”, “ra kinh doanh riêng tuyệt đối không làm chung nghề chủ cũ”. Khi vào làm, trong nghề thương mại có bộ quy tắc riêng, ngầm hiểu như một chuẩn mực đạo đức, là “ăn cây nào rào cây nấy”, mình đi làm là được lương, được thu nhập, còn cái business đó là của chủ. Mình kính trọng chủ thì nhân viên sau này sẽ kính trọng mình. Mọi thứ đều có quả báo. Mình thấy người ta lãi mà sinh lòng tham, muốn chiếm đoạt về cho bản thân mình thì sẽ phạm tội bất nghĩa vô ơn, vì trước đó, bản thân mình đâu có biết cái này đâu, cái nghề này đâu phải mình nghĩ ra đâu. Mình vô làm là được đào tạo về tư duy, là biết cách làm, nếu muốn làm riêng thì áp dụng cái tư duy đó, cái cách làm đó vô cho mặt hàng khác, ngành nghề khác. Khách hàng và mặt hàng là cái bí mật riêng của chủ, chớ có lấy thành của riêng.
Có tỷ tỷ dân trên trái đất và vạn vạn ngành nghề, há cớ chui vô cái ống hẹp chút xíu rồi giành giật nhau. Làm cái khác cho mở rộng đầu óc, đời người không lẽ làm miết một ngành. Dù thế nào thì cũng có ít nhiều cạnh tranh nếu làm cùng ngành. Và mình mang tiếng bất nghĩa, khách hàng vì lợi nó đến với mình lúc đó, nhưng trong lòng họ nghĩ khác, không tôn trọng mình đâu. Họ cũng sợ vài bữa, mình đâm chọt, chỉ điểm cho nhân viên của họ tách riêng ra, cạnh tranh với chủ cũ. Nhân viên cũng không tôn trọng mình, nó nghĩ, sếp mình cũng giật mối chủ cũ mà ra, vài bữa mình cũng giật. Cứng cáp chút là giật. Làm ăn mà cứ đề phòng nhau, sao lớn được? Sống chung mà cứ lo lắng nghi ngờ nhau, kiểu như vợ chồng sợ người kia ngoại tình, thì làm gì có hạnh phúc?
2. Nên các bạn lưu ý, mình đi làm là được thu nhập, được tư duy, được cơ hội này cơ hội khác, được chủ tin tưởng thì đó là phúc của mình, mình giữ đạo đức thì sau này sẽ có lộc. Nếu ra KD riêng thì PHẢI chọn cái khác mà làm, chủ cũ làm cà phê thì mình làm trà, ca cao. Chủ cũ làm máy móc thì mình làm dệt may. Chủ cũ làm du lịch thì mình làm vận tải, có thể thành mối cung cấp xe cộ cho chủ cũ chẳng hạn. Từng làm quán phở, nắm hết bí mật thì ra riêng mở quán bún bò, quán hủ tíu, cách làm tương tự là được.
Đạo làm kinh doanh, chớ có bất nghĩa. Ai bất nghĩa, kết cục đều không tốt đẹp. Cái business đó sẽ sớm nở, tối tàn. Vì trời đất không phải cho mình cái nghề đó, mình vì tham lam mà giật mối của người mình từng chịu ơn. Người mình từng chịu ơn thì thì trả ơn, đừng có khiến người ta uất ức, cảm giác bị bội phản. Họ sẽ gửi những thông điệp uất giận đó lên vũ trụ, trời cao ở trên xuống xuống phán xét, thấy mình tham lam vậy sẽ tìm cách chặn lại, khiến mình sẽ mất cái này cái kia để bù trừ. Đó là về tâm linh, còn giữa người với người, trái đất tròn, đừng làm điều lén lút, gặp nhau tay bắt mặt mừng ôn kể chuyện ngày xưa chứ đừng có ngại ngùng mắc cỡ xấu hổ. Đừng vì lợi cá nhân mà phụ người, hổ thẹn mãi trong lòng. Phải kính nghiệp nếu chọn con đường thương mại.
3. Trong trời đất mênh mông, tìm đường khác mà đi, tìm nghề khác mà làm, gặp nhau ngẩng mặt kiêu hãnh. Người ta cho mình ăn cháo xong, mình từng được no bụng, thì biết ơn. Rửa sạch chén bát trả cho người ta, rồi tự sắm cái chén cái bát khác mà ăn sơn hào hải vị. Mình tự nấu đi, theo công thức của riêng mình. Đừng có ăn cắp của người ta, tham lam tham nhũng làm mình mất giá trị. Con cái sau này nó biết cha nó mẹ nó bất lương như thế, nó cũng không tôn trọng mình nữa. Tiền sạch xài mới sướng.
